Sytuacja dzieci i kobiet w Iraku.
Przegląd: Marzec 2003

Ostatnie 25 lat
Pod koniec lat 70 Irak, wraz ze swoją świetnie prosperującą gospodarką napędzaną zyskami ze sprzedaż ropy naftowej, był jednym z najbogatszych i najlepiej rozwiniętych krajów na Bliskim Wschodzie. Dokonane w latach 1975- 1985 duże rządowe inwestycje znacząco podniosły standard życia i poprawiły jakość usług sektora socjalnego w Iraku.
Po dwudziestu latach sytuacja ta zmieniła się dramatycznie. Tragiczne w skutkach wojny w znacznym stopniu zniszczyły iracką infrastrukturę. Dwunastoletnie sankcje znacznie zmniejszyły irackie możliwości odbudowy i rozwijania systemu opieki społecznej. Wszystkie te czynniki wywarły ogromny wpływ na sytuację dzieci w tym kraju.

Program "Ropa za żywność"
Od 1996 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) prowadzi  program "Ropa za żywność", który zezwala Irakowi na eksport i sprzedaż ropy naftowej i wykorzystanie w ten sposób uzyskanych dochodów na zakup żywności i lekarstw. Program poprawił sytuację humanitarną w Iraku, a przynajmniej zapobiegł jej pogorszeniu.
ONZ-owski program ogranicza się jednak tylko do dostarczania żywności i lekarstw, co oznacza, że w dalszej perspektywie los dzieci jest zagrożony.  Sprawy kluczowe dla rozwoju dziecka, takie jak system edukacyjny, nie zostały objęte działalnością programu. Z tego powodu narastające potrzeby irackich dzieci nie mogą zostać zaspokojone

Zdrowie dzieci
Przeprowadzone przez UNICEF w 1999 roku badania nad umieralnością dzieci i matek ujawniły, że wskaźnik umieralności dzieci poniżej 5 roku życia gwałtownie wzrósł. Przeprowadzone symulacje wykazały, że gdyby Irak kontynuował finansowanie sektora społecznego, to w latach 1990-1998 pół miliona więcej dzieci osiągnęłoby wiek powyżej 5 lat. Obecnie jedno na osiem irackich dzieci umiera przed osiągnięciem tego wieku, co daje jeden z najwyższych wskaźników umieralności na świecie.

Wyżywienie dzieci
W 1996 roku bieda i braki żywności spowodowały ostre niedożywienie 11% dzieci poniżej 5 roku życia. Obecnie wskaźnik ten udało się obniżyć do 4% dzięki programowi "Ropa za żywność", wprowadzaniem przez UNICEF programu wczesnego ostrzegania przed problemami niedożywienia i od dwóch lat dużym opadom deszczu, które spowodowały obfite zbiory.
Mimo poprawy sytuacji 1 milion irackich dzieci poniżej piątego roku życia wciąż cierpi z powodu chronicznego niedożywienia.

Edukacja
Jedna czwarta dzieci irackich w wieku szkolnym nie uczęszcza do szkoły. Wskaźnik ten jest jednak zróżnicowany i zależy od rodzaju obszaru, na którym położona jest szkoła (miejski lub wiejski) oraz płci dzieci.
39% dzieci z obszarów wiejskich i 16% z obszarów miejskich nie uczęszcza do szkoły podstawowej, podobnie jak co druga dziewczynka ze wsi i co piąta z miasta.
Aż 70% szkół wymaga gruntownego remontu Coraz więcej dzieci, zamiast chodzić do szkoły, musi pracować, zwiększając w ten sposób bardzo niski dochód rodziny.

Sieć wodociągowa i urządzenia sanitarne
Sieci wodociągowe i urządzenia sanitarne  uległy znacznemu zniszczeniu w czasie wojen i naprawienie ich okazało się obecnie niezwykle trudne. Całą sytuację komplikuje fakt, że tylko część urządzeń może być kupowana w ramach programu "Ropa za żywność". Koszty pracy, utrzymania i reperacji tej infrastruktury często okazują się zbyt wysokie.
Obecnie 5 milionów Irakijczyków, ponad jedna piąta populacji, nie ma dostępu do źródeł czystej wody. Zmniejszające się zapasy wody i jej pogarszająca się jakość przyczyniły się w znacznym stopniu do wzrostu zakażeń chorobami przenoszonymi przez wodę i do częstych przypadków niedożywienia wśród dzieci.
Każdego dnia 500 tysięcy ton zanieczyszczeń jest wrzucanych do źródeł wody, w samym Bagdadzie aż 300 tysięcy ton.

Ochrona dzieci
Gwałtowny wzrost poziomu biedy i pogarszający się stan infrastruktury wodociągowej spowodował wzrost liczby dzieci wymagających szczególnej ochrony. Dotyczy to dzieci wychowywanych na ulicach, niepełnosprawnych, porzuconych lub osieroconych, tych, które popadły w konflikt z prawem, oraz dzieci pracujących w niebezpiecznych warunkach.
Z powodu długotrwałej międzynarodowej izolacji Iraku polityka rządu okazała się niedostosowana do potrzeb i problemów dzieci. Specjalny nacisk wciąż kładzie się na izolowanie dzieci od rodziców i społeczeństwa w specjalnie do tego tworzonych instytucjach. Tego typu rozwiązania nie poprawiają jednak ich sytuacji

Bieda dzieci
Zubożenie społeczeństwa irackiego ma daleko idące konsekwencje dla dzieci. Rząd nie wymusza już przestrzegania obowiązku szkolnego dla dzieci, gdyż wiele z nich pracując, pomaga utrzymywać swoje rodziny
Gwałtowny i stały spadek wartości irackiego dinara spowodował realny spadek wartości i tak już niskich pensji nauczycieli, pracowników służby zdrowia i urzędników służby cywilnej. Z powodu niskich dochodów wielu pracowników tych służb zostało zmuszonych do podjęcia dodatkowej pracy. Obniżyło to w ten sposób jeszcze bardziej jakość usług społecznych i humanitarnych dostępnych dla dzieci i kobiet.