FaceBook

W XXI wieku gruźlica nadal groźna

Mało kto zdaje sobie sprawę z faktu, że aż 1/3 ludności świata jest zakażona prątkiem gruźlicy. Na szczęście jednak tylko osoby z aktywną gruźlicą płuc mogą zakażać innych, dokładnie w taki sam sposób, w jaki przenoszona jest grypa czy zwykłe przeziębienie. Chory na gruźlicę, który nie poddaje się leczeniu, w ciągu roku może zarazić nawet 10-15 osób. Choroba rozwija się u około 5-10% zakażonych prątkami gruźlicy (liczba ta nie uwzględnia osób z HIV). Gruźlica płuc może objawiać się w sposób mało charakterystyczny, powodując osłabienie, utrzymujący się dłużej niż 3 tygodnie kaszel (możliwe też krwioplucie), chudnięcie, brak apetytu, nocną potliwość, ból w klatce piersiowej, gorączkę i dreszcze. Oprócz płuc, gruźlica może atakować również inne narządy – węzły chłonne, nerki, kości, a nawet mózg (mówimy wówczas o gruźlicy pozapłucnej, której objawy zależą od tego, jaki narząd został zaatakowany).

Szczepienie przeciwko gruźlicy szczepionką BCG (Bacillus Calmette-Guérin – nazwa pochodzi od nazwisk twórców tej szczepionki – Callmette'a i Guerina) jest jednym z podstawowych szczepień, jakie dziecko powinno otrzymać (wg WHO) w ciągu pierwszego roku życia, a jego ochronne działanie utrzymuje się przez około 15 lat. Co ciekawe, szczepienie to zapewnia również częściową ochronę przed zachorowaniem na trąd (prątki gruźlicy i prątki trądu należą do tego samego rodzaju Mycobacterium), a na kontynencie afrykańskim, gdzie trąd nadal stanowi problem zdrowotny, tym bardziej nabiera to znaczenia.

Żaden z nas tego nie pamięta, ale już w pierwszej dobie życia zostaliśmy zaszczepieni przeciwko gruźlicy, bowiem w 1955 roku szczepienia noworodków przeciwko tej chorobie stały się obowiązkowe (i nadal obowiązują). Przed wprowadzeniem w Polsce szczepień BCG i leków przeciwprątkowych, z powodu ciężkich postaci gruźlicy, jak gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, umierało rocznie około 1500 dzieci. Obecnie stwierdza się kilka zachorowań w ciągu roku (wg danych Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc).

Prowadzona obecnie przez UNICEF w Polsce akcja „Faceci Ratują Dzieci” ma na celu zebranie funduszy umożliwiających zaszczepienie dzieci w Sierra Leone przeciwko zagrażającym ich życiu chorobom, w tym również przeciwko gruźlicy.


W Sierra Leone w 2010 roku stwierdzono 13 195 nowych zachorowań na gruźlicę, należy jednak wziąć pod uwagę, że liczba ta nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji, bowiem poziom wykrywalności gruźlicy w tym kraju to zaledwie 48%. Wskaźnik zapadalności na gruźlicę w Sierra Leone jest wysoki – wynosi 682 na 100 tys. osób. Podobnie jak zapalenie płuc, gruźlica stanowi zagrożenie dla życia dziecka. Powszechne niedożywienie, ubóstwo i złe warunki mieszkalne dodatkowo sprzyjają rozwojowi tej choroby.

Problem gruźlicy nabiera wielkiego znaczenia w dobie AIDS, ponieważ osoby zakażone HIV, u których odporność jest zaniżona, są szczególnie narażone na zachorowanie na gruźlicę. Obecnie jest ona wiodącą przyczyną śmierci osób zakażonych HIV oraz drugą wśród chorób zakaźnych najważniejszą przyczyną zgonów (tuż po HIV). W samym tylko 2010 roku potwierdzono 5,7 mln przypadków gruźlicy (jednak szacowana ich rzeczywista liczba to około 8,8 mln) i 1,45 mln zgonów z jej powodu (w tym 0,35 mln zgonów osób zakażonych HIV). Wyróżniono 22 kraje, w których stwierdza się największą liczbę, bo aż 82% wszystkich przypadków gruźlicy – są to m. in. Chiny, Indie, Pakistan, Bangladesz i Indonezja. Na szczęście, całkowita liczba przypadków gruźlicy maleje od 2006 roku, zmniejszeniu ulega też wskaźnik zapadalności, począwszy od 2002 roku (wg Global Tuberculosis Control). W porównaniu do 1990 roku, wskaźniki umieralności spowodowanej gruźlicą uległy zmniejszeniu o ponad 1/3.

Wielkie wyzwanie dla współczesnej medycyny niesie ze sobą gruźlica wielolekooporna, w przypadku której standardowe leki, stosowane w leczeniu „zwykłej” gruźlicy, okazują się zawodne. Tym niemniej, począwszy od 1995 roku, skuteczna diagnostyka i terapia gruźlicy uratowały życie blisko 6 mln osób. W 2009 roku skuteczność leczenia pacjentów z gruźlicą płuc wyniosła 87%.

W 2010 roku UNICEF zapewnił dzieciom w 99 krajach 2,5 mld dawek szczepionek wartych 757 mln dolarów. Oprócz szczepionek, dostarczamy również wyposażenie umożliwiające bezpieczne przeprowadzenie szczepień, w tym sterylne jednorazowe igły, zaprojektowane tak, by nie można było użyć ich ponownie (tzw. auto-disable syringes). UNICEF uczestniczy ponadto w opracowywaniu cieszących się dużym sukcesem projektów dla Global Fund to fight AIDS, Tuberculosis and Malaria.

frd_banner

Źródła:

  • Facts for Life, Fourth Edition, UNICEF 2010
  • Global Tuberculosis Control 2011, WHO
  • The Millennium Development Goals Report 2011, UN
  • Tuberculosis Facts, StopTBPartnership
  • Tuberculosis, Fact Sheet N°104, November 2010, WHO
  • Working to overcome the global impact of neglected tropical diseases, WHO 2010
  • Sierra Leone Tuberculosis Profile, who.int/tb/data“Sierra Leone Commemorates World TB Day 2011”, Sierra Leone WHO Country Office
  • Centers for Disease Control and Prevention, cdc.gov/tb/
  • Laura C Rodrigues, Diana N J Lockwood, Leprosy now: epidemiology, progress, challenges, and research gaps, Lancet Infectious Diseases 2011; 11: 464–70
  • Janaszek W. “Perspektywy eliminacji trądu w świecie. Szczepienia ochronne a leczenie etiotropowe”, Przegląd Epidemiologiczny 2002; 56: 577-86
  • Szczuka I., Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, szczepienia.pzh.gov.pl
Data publikacji: 23.02.2012
Korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików Cookies, z których niektóre dane mogą być już zapisane w folderze przeglądarki. Więcej informacji można znaleźć w Polityce cookies.